Andrzejki w domu. Wróżby zaczynają się od klucza, progu i płotu

Tradycja pod własnym dachem

Andrzejki obchodzimy w wigilię św. Andrzeja, czyli wieczorem 29 listopada. W tym roku ten dzień wypada w niedzielę i jest zarazem pierwszą niedzielą Adwentu, dlatego większość spotkań odbędzie się w sobotę 28 listopada. Co ciekawe, prawie wszystkie andrzejkowe wróżby rozgrywają się w domu i wokół niego. Klucz, próg, okno, płot – to one przez lata „odpowiadały” na pytania o przyszłość.

Skąd się wzięły andrzejki

Andrzejki to ostatni wieczór zabawy przed adwentowym wyciszeniem. Dawniej wróżyły głównie młode, niezamężne dziewczęta. Chciały się dowiedzieć, czy w najbliższym roku wyjdą za mąż i jak będzie miał na imię przyszły mąż. Chłopcy mieli swój wieczór kilka dni wcześniej, w katarzynki, czyli 24 listopada.

Dziś mało kto traktuje te wróżby poważnie. Liczy się spotkanie z bliskimi, trochę śmiechu i pretekst, żeby w szary listopadowy wieczór zebrać się przy jednym stole.

Klucz i wosk – najważniejsza wróżba wieczoru

Lanie wosku to absolutny klasyk. Do zimnej wody wlewa się roztopiony wosk przez ucho dużego klucza. Zastygniętą figurę ogląda się pod światło, a jej cień na ścianie podpowiada, co czeka wróżącego.

Klucz nie jest tu przypadkowy. W dawnych wierzeniach otwierał drogę do tego, co ukryte, a przy okazji był symbolem domu i gospodarza. Dla rodzin, które właśnie odebrały klucze do nowego mieszkania, to dobry pomysł na pierwszą wspólną tradycję w nowym miejscu.

Wosk najlepiej roztapiać w małym garnku postawionym w drugim, większym, z gorącą wodą. Nie podgrzewaj go bezpośrednio na palniku. Przegrzany wosk może się zapalić, a gorące krople łatwo kogoś poparzą, zwłaszcza gdy przy stole siedzą dzieci.

Buty od ściany do progu

Druga znana wróżba to wyścig butów. Każda uczestniczka zdejmuje lewy but i ustawia go w rzędzie, zaczynając od ściany najdalszej od drzwi. Potem przestawia się ostatni but na początek kolejki. Czyj but pierwszy dotknie progu, ta podobno pierwsza stanie na ślubnym kobiercu.

Próg od wieków uchodził za granicę między domem a światem zewnętrznym. Przekroczenie go oznaczało zmianę – w tym przypadku wyjście z domu rodzinnego do własnego. W dużym salonie zabawa trwa dłużej, w małej kawalerce kończy się po kilku ruchach. To jedna z niewielu sytuacji, w których metraż daje fory.

Płot, okno i skórka jabłka

Na wsi, także na Podlasiu, dziewczęta wychodziły wieczorem do płotu i liczyły sztachety, powtarzając „wdowiec, kawaler, wdowiec, kawaler”. Ostatnia sztacheta zdradzała, kogo los przyniesie. Inne podsłuchiwały pod oknem sąsiadów. Pierwsze męskie imię, które padło w rozmowie, miało być imieniem przyszłego męża.

W bloku podsłuchiwanie pod oknem raczej się nie uda, ale są wróżby, które pasują do każdego mieszkania. Możesz obrać jabłko tak, żeby skórka nie pękła, a potem rzucić ją za siebie przez ramię. Kształt, w jaki się ułoży, ma przypominać pierwszą literę imienia ukochanej osoby. Działa też wróżba z karteczkami: pod poduszkę wkłada się kilka imion i rano losuje jedno z nich.

Impreza w bloku – o czym pamiętać

Andrzejki w mieszkaniu to także sąsiedzi za ścianą. Przepisy nie ustalają jednej godziny ciszy nocnej. Zwykle określa ją regulamin wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni, najczęściej od 22:00 do 6:00. Zakłócanie spoczynku nocnego krzykiem lub hałasem jest wykroczeniem z art. 51 Kodeksu wykroczeń i grozi za nie m.in. grzywna.

Dlatego warto, żebyś dzień wcześniej uprzedził sąsiadów o spotkaniu, a po 22:00 ściszył muzykę. Jeśli wynajmujesz mieszkanie, zajrzyj też do umowy najmu. Niektóre umowy zakazują organizowania głośnych imprez albo palenia świec.

Kilka prostych kroków wystarczy, żeby wieczór był udany dla wszystkich:

• stawiaj świece na niepalnych podstawkach i z dala od firanek,
• przygotuj ręcznik i miskę z zimną wodą przy stole do lania wosku,
• po wróżbach zbierz zastygnięty wosk, zanim trafi do odpływu.

Andrzejkowe wróżby nie przewidzą przyszłości, ale dobrze pokazują, jak ważny był dom w dawnej obrzędowości. Klucz, próg i okno nadal są z nami. Wystarczy jeden listopadowy wieczór, żeby znów nabrały trochę magicznego znaczenia.